Bob Dylan en meer

1965

Het was waarschijnlijk in de paasvakantie halverwege april 1965 dat ik voor het eerst Bob Dylan op de radio hoorde. De BBC zond de Engelse top 20 uit. In tegenstelling tot de piratenzenders waarbij de spanning van onderaf werd opgebouwd kwam hier de nummer 1 als eerste aan bod.

Waar ik me in mijn tienertijd al niet druk om kon maken…

Studiejaren

Merkwaardig genoeg duurde het nog jaren voor ik zelf Bob Dylanplaten ging kopen. Wel zag ik in het begin van mijn studententijd de documentaire Don’t Look Back die regisseur D.A. Pennebaker in 1967 over Dylan maakte. Ik herinner me vooral de beroemde scene waarin Dylan, synchroon met de tekst, papiervellen met steekwoorden van Subterranean Homesick Blues👈 laat vallen. De complete documentaire👈 is overigens op YouTube terug te vinden.

John Wesley Harding was de eerste LP van Bob Dylan die ik kocht. Een soort come-back plaat nadat hij tengevolge van een motorongeluk lange tijd van de aarde verdwenen leek. Het was voor de popmuziek een revolutionaire periode waarin veel geëxperimenteerd werd met andere instrumenten, geluidseffecten en psychedelica. Een recensie uit de Volkskrant van 4 november 2014👈 blikt terug op Dylans bezigheden in die tijd.

In de loop van 1972 kreeg ik van mijn huisbaas Henk Sloot te horen dat hij mijn kamer nodig had vanwege op handen zijnde gezinsuitbreiding. Terzelfder tijd kon hij me echter woonruimte aanbieden in het bovenhuis van het naastgelegen pand dat hij kort daarvoor had verworven. Financieel was dat voor Anky en mij alleen haalbaar als wij daar gezamenlijk introkken. Een aantrekkelijk aanbod dat wij niet konden weigeren. Wel moesten we natuurlijk Anky’s ouders overtuigen dat dit een goed plan was. Ongehuwd samenwonen was in die tijd geen algemeen maatschappelijk geaccepteerde relatievorm. Mijn toekomstige schoonouders begrepen echter wel het voordeel. Anky’s vader zag mogelijkheden het plafond in de keuken te vernieuwen en hier en daar behulpzaam te zijn met opknapbeurten.

En daarmee was het probleem van het pendelen tussen twee locaties voor onze gezamenlijke bezigheden ook opgelost. Inmiddels heb ik de langspeelplaten weer eens afgespeeld op mijn platenspeler. Het geluid heeft nauwelijks aan kwaliteit ingeboet.

De kopie van het artikel uit de Volkskrant dank ik ongetwijfeld aan mijn goede vriend en vroegere collega Gerhard. Met hem deel ik ondermeer de interesse in muziek uit de jaren ‘60. In eerdere berichten kwam dat op gezette tijden ter sprake.

Film

De aankondiging van de biopic A Complete Unknown, een geromantiseerde film over de komst van Bob Dylan naar New York en zijn kennismaking met de folkscene van Greenwich Village, triggert mijn interesse. Ik hoor enthousiaste reacties over prestaties van de acteurs: Timothée Chalamet (Bob Dylan), Monica Barbaro (Joan Baez) en Edward Norton (Pete Seeger). Het zijn grote schoenen die zij moeten vullen, maar de overtuigende wijze waarop ze volgens de commentaren in hun rol acteren maken mij alleen maar nieuwsgieriger om met eigen ogen de film te zien. Het bekijken van de trailer 👈 van de film via een link in mijn kwaliteitskrant smaakt naar meer.

Ik check de nieuwskanalen om te kijken of de film al in mijn woonplaats draait. Dat is niet het geval, maar wel in Groningen. Toevallig belt Gerhard (zijn leven lang al een echte “stadjer”) mij. Mijn voorstel samen naar deze film te gaan valt in goede aarde. Ik koop twee kaartjes voor de middagvoorstelling in één van de bioscoopzalen van het Forum de eerstvolgende dinsdag. Een leuk vooruitzicht om samen te kijken en zo onze ervaringen te delen.

Take Root 2014

In 2014 zijn we samen met Anky naar het Take Root festival in de Oosterpoort geweest. Joan Baez was bij die editie één van de publiekstrekkers. Anky maakte toen wat opnamen tijdens haar optreden. Hieronder een bijna complete registratie van Lily of the West, een traditionele folksong. Joan Baez nam het al in 1961 op, de versie van Bob Dylan verscheen in 1973 op de plaat.

Vrijwel alle gespeelde nummers, vanaf een plek in de zaal gefilmd door een andere bezoeker van het festival, zijn hier👈 te zien.

Achtergronden

In de aanloop naar de filmvertoning verdiep ik me alvast wat meer in het vroege werk van Dylan. Veel feitelijke informatie vind ik in het kloeke naslagwerk “Dylan Compleet“. Ik kreeg het boek in september 2016, een maand voor haar overlijden, van Anky cadeau.

Een schot in de roos is de hoesfoto van Dylans tweede plaat: The Freewheelin’ Bob Dylan. In een onlangs door het blad Rolling Stone gepubliceerde lijst van de honderd beste albumcovers staat de afbeelding op de 37e plek, vergezeld van een treffend commentaar.

Suze Rotolo wordt als enige onder een andere naam, Sylvie Russo, als personage in de film opgevoerd. Niettemin is zij in de beginperiode mede van invloed geweest op de ontwikkeling van Dylan tot protestzanger.

In de inleiding van een artikel in Rolling Stone over historische onjuistheden in de biopic, Dylan-experts vonden er 27 onder de aanname dat Sylvie Russo de echte Suze Rotolo verbeeldt, vergoelijkt de schrijver de aanpak van de makers van de film met een citaat waaruit blijkt dat Dylan het zelf met de feiten ook niet altijd even nauw neemt. Wat trouwens ook blijkt uit sommige passages in Dylan Compleet.

Groningen

Een paar uur voor het begin van de film stal ik de auto in de parkeergarage onder het Forum. Ik heb het Forum enkele maanden na de oplevering ruim vijf jaar geleden voor het eerst vanbinnen kunnen bekijken. Sindsdien is het er niet meer van gekomen. Daarom ga ik nu ter oriëntatie op zoek naar de locatie van de bioscoop.

Wat een schitterend multifunctioneel gebouw is het toch. Het is een ontmoetingsplek dat naast filmzalen, expositieruimtes, studieplekken, de stadsbibliotheek, horeca, het hoogste publiek toegankelijke dakterras van Groningen biedt. Van daaruit is het uitzicht over de stad fenomenaal. Zo hoog ga ik deze keer niet, maar ik heb de foto’s van het eerste bezoek nog.

De centrale ruimte met de lange roltrappen en de goed bezette zitplaatsen op een soort tribune in de ontvangsthal tonen bij binnenkomst al de allure van dit gebouw. Het is inderdaad een plek waar ik me door de indeling en de vele faciliteiten meteen thuis voel. En gezien de mensen van diverse pluimage om me heen wordt dat door velen gedeeld.

Ik heb nog voldoende tijd om de stad in te lopen voor een rondje langs mijn favoriete platenwinkels, Elpee en Swingmaster. Beide speciaalzaken worden gerund door liefhebbers. Jan Gorter sorteert nieuw binnengekomen materiaal achter de balie Van Elpee. Sem van Gelder zit op zijn vertrouwde plekje in het pand van Swingmaster. Ik schreef over hun activiteiten in mijn bericht Hifi/Lofi 👈. Met beide mannen maak ik nog een praatje en steun hun vasthoudendheid in het draaiend houden van hun nering door de aanschaf van enkele CD’s. De dubbel-CD Live in Minneapolis met opnames van Dylan gemaakt in Bonnie Beecher’s Apartment op 22 december 1961 kan ik zeker niet laten liggen. Het is een mooie aanvulling op het verhaal dat ik vanmiddag ga zien.

Over deze opnamen lees ik later in Dylan Compleet:

Bob Dylan arriveerde in januari 1961 in New York City met een tweeledig doel: Woody Guthrie ontmoeten en zijn naam vestigen in de clubs van Greenwich Village. Hij hield wel contact met zijn vrienden in Minneapolis. Tijdens zijn eerste jaar in New York ging hij twee keer terug naar Minnesota, in augustus en in december.

Tijdens zijn tweede bezoek op 22 december 1961 nam Dylan meerdere nummers op, op een bandrecorder in het appartement van zijn vriendin Bonnie Beecher. De opgenomen nummers staan bekend als de Minnesota Hotel Tape.

Er bleven zoveel mensen logeren in het appartement van Bonnie Beecher, onder wie veel muzikanten, dat het de bijnaam ‘het hotel’ kreeg. Beecher is mogelijk het meisje uit ‘Girl from the North Country’ een nummer dat Dylan in december 1962 schreef voor zijn tweede album.

Terug bij het Forum wacht Gerhard mij al op bovenaan de roltrap. Een roos in het knoopsgat en de Telegraaf in de hand zijn niet nodig, zo lang is onze vorige ontmoeting ook weer niet geleden.

De film stelt ons geen van beiden teleur. Het script toont een prachtige sfeertekening van het muzikale leven rond Greenwich Village in het begin van de zestiger jaren. Wat mij betreft wordt zowel de invloed van Dylans vriendinnen Suze Rotola en Joan Baez als Dylans drang om buiten de gebaande paadjes van de folkmuziek te treden op een mooie manier verbeeld.

Natuurlijk halen we herinneringen op aan het concert van Joan Baez op Take Root 2014. Gerhard vertelt dat hij Bob Dylan in levende lijve zag bij het enige concert dat Bob Dylan in Groningen👈 heeft gegeven.

Dan bedenk ik plotseling dat ik pas een aankondiging op de TV gezien heb van een documentaire over Joan Baez. Het is me evenwel ontschoten of die al geweest is.

Als ik, terug in Emmen, ’s avonds de TV aanzet om nog even naar Nieuwsuur te kijken hoor ik dat die documentaire, I Am A Noise👈, na de reclame op de zender wordt getoond.

Meteen pak ik de telefoon.

Naschrift

Frits Abrahams beschrijft in een column in de NRC hoe hij met zijn dementerende vrouw een voorstelling van de film in de bioscoop heeft ervaren.